פּרעכטיק נײַ ייִדיש ליד פֿון סאַטמער־דערצויגענער זינגערין ריקי רויזAmazing new Yiddish song by Satmar-raised singer Riki Rose
ווען זי האָט געזונגען „אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס“ אויף דער ייִדיש־וואָך אין אויגוסט איז דער עולם גאָר נתפּעל געוואָרן.
Courtesy of Riki Rose
די טאַלאַנטירטע קאָמפּאָזיטאָרין און זינגערין פֿון ייִדישע לידער, ריקי רויז, האָט די טעג אַרויסגעלאָזט אַ יוטוב, וווּ זי זינגט אַ פּרעכטיק ייִדיש ליד וואָס זי האָט אַליין געשאַפֿן — „אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס“. די רעקאָרדירונג איז מײַסטעריש פּראָדוצירט און אַראַנזשירט געוואָרן דורך שלמה בערנשטיין.
דאָס ליד באַשרײַבט די פּערזענלעכע אַנגסטן וואָס ריקי אַליין לעבט אָפֿט איבער, און ווי אַזוי זי פּרוּווט זיך צו באַרויִקן. ווען זי האָט עפֿנטלעך אויפֿגעטראָטן מיט דעם ליד בעת דער ייִדיש־וואָך דעם פֿאַרגאַנגענעם אויגוסט איז דער עולם אַזוי נתפּעל געוואָרן, אַז מע האָט רעאַגירט מיט באַגײַסטערטע אָוואַציעס.
אַ גרויסע מעלה פֿונעם ליד איז וואָס דער טעקסט איז פּשוט און אָפֿנהאַרציק, אָפּשפּיגלענדיק אַ שטימונג פֿון דערשלאָגנקייט און ייִאוש, וואָס אַ סך צוהערער קענען מיט דעם מיטפֿילן:
„ווען דו פֿילסט ווי דו האַלטסט עס נישט אויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
ווען דו פֿילסט ווי די וועלט איז צו גרויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס…“
דערצו זינגט ריקי דאָס ליד מיט אַ מאָדערנעם ראָק־ריטעם און סובטילע האַרמאָניעס, וואָס גיט אים צו נאָך מער חן.
ריקי רויז איז אויפֿגעוואַקסן בײַ אַ סאַטמערער משפּחה אין ניו־יאָרק, האָט חתונה געהאַט, און דערנאָך פֿאַרלאָזט די חסידישע קהילה. זי איז הײַנט באַקאַנט נישט נאָר ווי אַ קאָמפּאָזיטאָרין און זינגערין פֿון ייִדישע לידער, נאָר אויך ווי אַ קאָמיקערין אין קורצע פֿילמען און אַ בעל־משפּיע אין דער סאָציאַלער מעדיע.
עטלעכע יאָר לאַנג האָט זי פֿיגורירט אין אַ צאָל ווידעאָס וואָס מע קען זען אינעם יוטוב־קאַנאַל פֿונעם פֿאָרווערטס און האָט אויך געשריבן עסייען אויף ייִדיש.
אָט איז דאָס ליד און אונטער דעם — דער טעקסט.
ווען דו פֿילסט ווי דו האַלטסט עס נישט אויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
ווען דו פֿילסט ווי די וועלט איז צו גרויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
ווען עס כאַפּט מיר אָן אַ שרעק, אַ ציטערניש, אַ פּאַניק,
ווען מיין גאנצער קערפּער איז צעשרויפֿט פֿון אינעווייניק
ווען מײַן האַרץ עס באָכעט און קלאַפּט אַ ביסעלע צו שנעל,
אַ טיפֿן אָטעם אַרײַננעמען כ׳וועל.
ווען איך פֿיל ווי איך גיי ממש אַראָפּגיין פֿון זינען,
ווען מײַן מוח עס ווירבלט מיט ווילדע מחשבֿות דערינען
ווען מײַנע געדאַנקען אין קאָפּ לויפֿן אַ ביסעלע צו שנעל
אַ טיפֿן אָטעם אַרײַננעמען איך וועל.
ווען איך אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס פֿיל איך ווי מײַנע פּראָבלעמען זענען אויס
ווען איך אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס, איך פֿיל ווי איך בין אין אַ וואַרעמען הויז
ווען איך שפּיר ווי די זון איז פֿאַרשטעלט, ווען איך פֿיל ווי עפּעס מיר פֿעלט
ווען איך בין באַזאָרגט און איך האָב נישט קיין געלט, כאַפּ איך אַן אָטעם אַזוינס אין דער וועלט
ווען איך שפּיר ווי מײַן האַרץ עס טוט וויי און קיינער קען מיר העלפֿן ווי איך גיי
ווען איך פֿיל מיך נישט אַזוי אײַ־אײַ־אײַ כאַפּ איך אַ טיפֿן אָטעם פֿון דאָס נײַ.
ווען דו פֿילסט ווי דו האַלטסט עס נישט אויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס
ווען דו פֿילסט ווי די וועלט איז צו גרויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
ווען איך שפּיר אַ צער, אַ ווייטיק וואָס שטעקט גאָר טיף
ווען איך פֿיל ווי איך קען נישט שטיין אויף מײַנע אייגענע פֿיס
ווען איך ווער דערטראָנקען און איך ווייס נישט ווי אַזוי צו שווימען,
צו מײַן אָטעמען וועל איך אייביק צוריקקומען.
ווען איך אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס פֿיל איך ווי מײַנע פּראָבלעמען זענען אויס
איך אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס, איך פֿיל ווי איך בין אין אַ וואַרעמען הויז
ווען איך שפּיר ווי די זון איז פֿאַרשטעלט, ווען איך פֿיל ווי עפּעס מיר פֿעלט
ווען איך בין באַזאָרגט און איך האָב נישט קיין געלט, כאַפּ איך אַן אָטעם אַזוינס אין דער וועלט
ווען איך שפּיר ווי מײַן האַרץ עס טוט וויי און קיינער קען מיר העלפֿן ווי איך גיי
ווען איך פֿיל מיך נישט אַזוי אײַ־אײַ־אײַ כאַפּ איך אַ טיפֿן אָטעם פֿון דאָס נײַ.
ווען דו פֿילסט ווי דו האַלטסט עס נישט אויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
ווען דו פֿילסט ווי די וועלט איז צו גרויס, אָטעם אַרײַן און אָטעם אַרויס.
When you feel like you can’t take it anymore, breathe in and breathe out. When you feel like the world is too big, breathe in and breathe out. When I feel frightened and panicked, when it feels like something’s wrong with my body, when my heart is beating and racing a little too fast, I just take a deep breath. When I feel like I’m going insane, when my mind is buzzing with all sorts of wild ideas, when my thoughts are racing a little too fast, I just take a deep breath. When I breathe in and breathe out, I feel like my problems disappear, I feel like I’m in a cozy home. When I feel like there’s no sunlight, when I feel like something is missing, when I worry and I have no money, I just take a deep breath. When my heart is hurting and no one can help, I just take a deep breath. When I feel a pain that cuts so deep, when I feel like I can’t stand on my own two feet, when I’m drowning and I don’t know how to swim, I just take a deep breath…
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
