Graphic by Angelie Zaslavsky

די אַקטריסע דאַמלאַ שפּיצער איז הײַנט אַ באַרימטע פֿיגור אין פּרעשבאָרג, מסתּמא דער באַקאַנטסטער ייִד פֿון דער שארית־הפּליטה אין סלאָוואָקײַ. זי איז באַקאַנט געוואָרן צוליב אַ בילד, וואָס אַ פֿאָטאָגראַף האָט געמאַכט פֿון איר אינעם נאָוואָקײַער קאָנצענטראַציע־לאַגער, אין וועלכן זי שטייט מיט אַ האַנט אויפֿן שטעכלדאָרט און קוקט אין דער ווײַטנס, כּמעט ווי אַ מאָדעלקע. דאָס בילד האָט מען געמאַכט גלײַך ווען זי איז ערשט אָנגעקומען אין לאַגער. שפּעטער האָט זי אָנטייל גענומען אין דער אונטערערדישער באַוועגונג, אַרײַנשמוגלענדיק וואָפֿנס אין לאַגער, מע זאָל קענען מאַכן אַן אויפֿשטאַנד.

נאָך דער מלחמה איז זי געוואָרן אַ באַקאַנטע אַקטריסע און אין איינעם מיט איר מאַן, דעם זשורנאַליסט יוריי שפּיצער, געוואָרן אַ דיסידענטקע קעגן דעם קאָמוניסטישן רעזשים.

לעצטנס האָט די „פּרעשבאָרגער קלעזמער־קאַפּעליע‟ אַרויסגעלאָזט אַ מוזיק־ווידעאָ צו באַגלייטן איר ליד, „קאַרשלעך‟, אַ באַקאַנט סלאָוואַקיש ליד פֿון די 1970ער יאָרן, איבערגעזעצט אויף ייִדיש דורך אַסיע פֿרומאַן. אינעם מוזיק־ווידעאָ דערציילט דאַמלאַ שפּיצער ווי זי האָט זיך באַקענט מיט איר מאַן און אים דערמוטיקט נאָך דער מלחמה, ווען ער האָט מער ניט געוואָלט לעבן. אינעם ווידעאָ זעט מען סצענעס פֿון איר און איר מאַנס לעבן בשעתן חורבן, אויסגעשפּילט דורך אַקטיאָרן, בעת די קאַפּעליע שפּילט דאָס ליד.

דעם מוזיק־ווידעאָ האָט רעזשיסירט בראַנאָ שפּאַשעק. עס זינגט מאַרטאַ פּאָטאָנשקאָוואַ.

This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.

We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.

This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.

With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.

The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.

Don't just read the Forward - invest in it. Make a matched gift today.

Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.

$120 $180 $360 OTHER AMOUNT