אַמסטערדאַמער אוניווערסיטעט ברענגט צוריק דעם ייִדיש־לימוד Yiddish returns to the University of Amsterdam
אין איינעם מיט די ייִדיש־קורסן וועט מען לערנען קלאַסן וועגן דער השפּעה פֿון די ייִדן אויף דער שטאָט אַמסטערדאַם.
Graphic by Angelie Zaslavsky
אָנהייבנדיק פֿון פֿעברואַר 2023 וועט מען אינעם אַמסטערדאַמער אוניווערסיטעט ווידער אײַנפֿירן אַ ריי ייִדיש־קורסן. דערבײַ וועט דער אוניווערסיטעט ווערן דער איינציקער אין גאַנץ האָלאַנד וווּ מע לערנט די שפּראַך.
דער אוניווערסיטעט פֿלעג לערנען ייִדיש־קורסן אונטער דער פֿירערשאַפֿט פֿון פּראָפֿ’ שלמה בערגער אָבער ווען ער איז געשטאָרבן אין 2015 האָט מען אויך אָפּגעשטעלט דעם ייִדיש־לימוד.
דער יודאַיִסטיק־אָפּטייל פֿונעם אוניווערסיטעט מאַכט איצט דורך אַ מערקווירדיקן וווּקס. בשעת די צאָל ביז־גראַדויִר־סטודענטן איז בערך די זעלבע וואָס פֿריִער, האָט זיך במשך פֿון אַ קורצער צײַט פֿאַרטאָפּלט די צאָל יודאַיִסטיק־סטודענטן וואָס שטודירן אויף מאַגיסטער. אינעם אָפּטייל לערנען זיך הײַיאָר מער ווי 30 גראַדויִר־סטודענטן. ווי אַ רעזולטאַט איז די מאַגיסטער־פּראָגראַם פֿון יודאַיִסטיק בײַם אַמסטערדאַמער אוניווערסיטעט הײַנט איינע פֿון די גרעסטע אין אייראָפּע.
כּדי צו פֿאַרגרעסערן דעם פֿאַרנעם פֿונעם אָפּטייל האָט מען לעצטנס אָנגעשטעלט אַ ייִדיש־לערערקע, דניאלה זײַדמאַן־מאַוער פֿון אַנטווערפּן, וועלכע האַלט בײַם שרײַבן אַ דיסערטאַציע וועגן די ייִדישע רפֿואה־ביכלעך קעגן דער מגפֿה אין אייראָפּע בעת דעם 17טן און 18טן יאָרהונדערט. זײַדמאַן־מאַוער, אַ געבוירענע ייִדיש־רעדערין, פּלאַנירט זיך צו קאָנצענטרירן אויף דער פֿאָרשונג און אויפֿן לערנען סײַ די מאָדערנע ייִדישע שפּראַך סײַ די אַלט-ייִדישע שפּראַך, כּדי צו דערמעגלעכן די סטודענטן צו פֿאָרשן די אַלטע ייִדישע מאַטעריאַלן אין אַמסטערדאַם ווי, למשל, די פּנקסים און ביכער אין די אַרכיוון פֿון דער ראָזענטאַלעיאַנער ביבליאָטעק.
דער ייִדיש־לימוד איז טייל פֿון אַ פֿאַרברייטערטער פּראָגראַם וואָס נעמט אַרײַן קורסן וועגן דער ייִדישער שטאָטקולטור. צווישן די טעמעס פֿון יענע קורסן: די ראָלע וואָס די שטעט האָבן געשפּילט אין דער ייִדישער געשיכטע, און די השפּעה פֿון די ייִדן אויף די שטעט אין אייראָפּע, בפֿרט אַמסטערדאַם. צווישן דעם 17טן און מיטן־18טן יאָרהונדערט איז אַמסטערדאַם געווען דער צענטער פֿון ייִדיש־דרוקערײַ אין אייראָפּע.
די נײַע ייִדיש־קורסן און די פּראָגראַם פֿון ייִדישע שטאָט־שטודיעס בײַם אַמסטערדאַמער אוניווערסיטעט ווערן געשטיצט פֿון דער „ראָטשילד־פֿונדאַציע הנדיבֿ — אייראָפּע“.
פּראָפֿ׳ אירענע זוויעפּ, וואָס גיט קורסן אין העברעיִש, אַראַמיש און סיריאַק אינעם אַמסטערדאַמער אוניווערסיטעט, האַלט אַז אויב מע וויל שטודירן די געשיכטע פֿון אַמסטערדאַם, מוז מען זיך אויסלערנען ייִדיש. „הגם העברעיִש איז תּמיד געווען די שפּראַך פֿון דער שיל, די ספֿרים און דער הויכער ליטעראַטור, איז ייִדיש געווען דאָס לשון פֿונעם טאָג־טעגלעכן לעבן און פֿון די ביכער וואָס מע האָט געדרוקט פֿאַרן פּשוטן לייענער,“ האָט זי געזאָגט. „די ביבליאָטעקן און אַרכיוון זענען פֿול מיט נאָך נישט אַנטדעקטע אוצרות אין דער שפּראַך.“
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news. All donations are still being matched by the Forward Board - up to $100,000 until April 24.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
