אַ כּשרע שפּײַזקראָם איז אַ סך מער ווי אַ געשעפֿטA Kosher Grocery Store Is So Much More Than a Business
דאָ דאַרפֿן קינדער קיין מאָל נישט פֿרעגן: „מאַמי, ס׳איז כּשר?‟ — ס׳איז דער איינציקער סופּערמאַרק וווּ זיי פֿילן זיך גלײַך מיט אַלע אַנדערע קינדער.
Image by Getty Images
זינט דעם אַטאַק אויף דער שפּײַזקראָם אין דזשערזי סיטי זוך איך די ריכטיקע ווערטער אויסצודריקן פֿאַר וואָס אַ כּשרע שפּײַזקראָם איז בײַ מיר פּונקט אַזוי ייִדישלעך, היימיש און אַפֿילו הייליק ווי אַ שיל.
איר דאַרפֿט פֿאַרשטיין אַז בײַ קינדער, וואָס זענען דערצויגן געוואָרן צו עסן בלויז יענע שפּײַזן וואָס האָבן אַ הכשר, איז די אָפֿטסטע פֿראַגע אין אַן אַלגעמיינעם סופּערמאַרק: „מאַמי, טאַטי, איז דאָס כּשר?‟ דאָס קינד שטייט און וואַרט אומגעדולדיק בשעת די עלטערן קאָנטראָלירן דאָס שפּײַזקעסטל פֿון אַלע זײַטן, זוכנדיק אַ קליינטשיקן סימבאָל וואָס באַטײַט אַז יאָ, ס׳איז כּשר. ס׳רובֿ פֿון דער צײַט אָבער, בפֿרט ווען ס’רעדט זיך וועגן אַ נאַש וואָס דאָס קינד האָט נאָך קיין מאָל נישט געזען, איז דער ענטפֿער: ניין. דאָס קינד געוווינט זיך צו צו דעם „ניין‟ אָבער אַוודאי איז עס אַן אַנטוישונג.
אין אַ כּשרער שפּײַזקראָם איז פּונקט פֿאַרקערט. דאָרט איז דאָס קינד גלײַך מיט אַלע אַנדערע קינדער. יאָ, די עלטערן זאָגן אַ מאָל: „ניין, מיר וועלן דאָס נישט קויפֿן‟ — אָבער נישט צוליב כּשרות און נישט צוליב דעם וואָס דאָס קינד איז אַנדערש פֿון אַנדערע קינדער. אין אַ כּשרן געשעפֿט פֿילט זיך דאָס קינד גלײַך מיט אַלע אַנדערע; דאָס הייסט, אין גאַנצן נאָרמאַל.
דאָס היימישע געפֿיל בײַט זיך נישט אַפֿילו נאָך דעם ווי דאָס קינד וואַקסט אויס. במשך פֿון זײַן לעבן בלײַבט די כּשרע שפּײַזקראָם אַן אָרט וווּ אַלע ספּעציעליטעטן ווערן צוגעגרייט און פֿאַרקויפֿט לויטן ייִדישן לוח. אַנשטאָט צו באַשטעלן שאָקאָלאַדנע קרוליקלעך לכּבֿוד פּאַסכע ווי מע טוט בײַ די אַלגעמיינע סופּערמאַרקן, באַשטעלט מען דאָ דאָס זיסוואַרג לכּבֿוד פּורים.
די כּשרע שפּײַזקראָם איז אויך דאָס אָרט וואָס בלײַבט אָפֿן לענגערע שעהען דאָנערשטיק אויף דער נאַכט ווײַל יענעם אָוונט דאַרף מען קאָכן לכּבֿוד שבת. ס׳איז דאָס אָרט וווּ מע כאַפּט זיך אַרײַן פֿרײַטיק גאַנץ פֿרי, איידער מע פֿאָרט צו דער אַרבעט, און דאָרט זעט מען צענדליקער מענטשן איבערן געשעפֿט, האַלטנדיק אין דער האַנט בייגעלעך פּאַפּיר מיט רשימות, לייגן אַרײַן אין וואָגן אַ נײַ קעסטל שבת־ליכטלעך ווײַל דאָ אין אַ כּשרער שפּײַזקראָם איז דאָס פּונקט אַזוי וויכטיק ווי געפֿעסזייף.
ואַחרון אַחרון חבֿיבֿ איז די כּשרע שפּײַזקראָם דאָס אָרט וווּ מענטשן (אָפֿט מאָל — פֿרויען) טוען די ממש הייליקע אַרבעט פֿון אײַנקויפֿן אַלץ וואָס זיי דאַרפֿן צו האָדעווען זייערע משפּחות אויף שבת, שאַפֿנדיק דערבײַ אייביקע זכרונות פֿון „שבתדיקע מאכלים‟ וואָס זייערע קינדער וועלן יאָרן שפּעטער נאָך אַלץ פֿאַרבינדן מיט קדושה און ייִדן און שבת, פּונקט אַזוי פֿיל ווי די ניגונים וואָס זיי הערן אין שיל.
ברוך אַתּה ה׳ הזן את הכּל.
It’s our birthday and we’re still celebrating!
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news.
This week we celebrate 129 years of the Forward. We’re proud of our origins as a Yiddish print publication serving Jewish immigrants. And we’re just as proud of what we’ve become today: A trusted source of Jewish news and opinion, available digitally to anyone in the world without paywalls or subscriptions.
We’ve helped five generations of American Jews make sense of the news and the world around them — and we aren’t slowing down any time soon.
As a nonprofit newsroom, reader donations make it possible for us to do this work. Support independent, agenda-free Jewish journalism and our board will match your gift in honor of our birthday!
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
