Skip To Content
Get Our Newsletter
JEWISH. INDEPENDENT. NONPROFIT.

Support the Forward

Funded by readers like you DonateSubscribe

דער אַראַבישער דאָרפֿפֿירער וואָס האָט געהאָלפֿן ישׂראלThe Arab village leader who aided Israel

דער מוכטאַר האָט מיטגעאַרבעט מיט די ישׂראלדיקע זיכערהייט־כּוחות אָבער ווען ער איז געווען אין אַ סכּנה האָט ישׂראל גאָרנישט געטאָן אים צו ראַטעווען.

אַמאָל האָבן אין אַראַבישע דערפֿער פֿון פּאַלעסטינע, אַזוי ווי אין דער גאַנצער אַראַבישער וועלט, געהערשט טראַדיציאָנעלע מנהיגים, וואָס הייסן מוכטאַרן. איך געדענק זיי. אין אָנהייב 90ער יאָרן, ווען איך האָב זיך נאָר וואָס באַזעצט אין שומרון, זײַנען זיי נאָך געווען אין אַלע אַראַבישע דערפֿער פֿון יהודה, שומרון און עזה־פּאַס אָדער, פּשוט גערעדט, אין „די שטחים‟, ווי מע רופֿט עס אָפֿט אין ישׂראל. איצט זײַנען זיי שוין ניטאָ. אַפֿשר זײַנען נאָך ערגעץ געבליבן מוכטאַרן, אָבער דאָס איז שוין ניט דער מיין־סטרים. אַן עקזאָטישע זאַך, ניט מער.

איך געדענק ווי יצחק ראַבין האָט עפֿנטלעך און הויך געמאָלדן, אַז ער וועט פֿאַר שלום וועגן יאָ באַפֿרײַען אַראַבישע טעראָריסטן, וועלכע געפֿינען זיך, צוליב זייערע פֿאַרברעכנס, אין ישׂראלדיקע תּפֿיסות, נאָר ניט יענע „וואָס האָבן ייִדיש בלוט אויף די הענט‟. איך האָב דעמאָלט אַ טראַכט געטאָן, אַז דאָס איז, טראָץ דעם גאַנצן כּלומרשט פּראָגרעסיוון שאָלעכץ, ביז גאָר אַ ראַסיסטישע זאָגעניש. דאָס עלעמענטאַרסטע רעכט פֿון יעדן מענטשן, אומאָפּהענגיק פֿון זײַן אָפּשטאַמונג, איז דאָך דאָס רעכט אויפֿן לעבן. אָבער ראַבין האָט געמאַכט אַן אונטערשייד, ווי אין פּסוק שטייט, „בין־דם לדם‟, צווישן בלוט און בלוט. ער האָט פֿאַקטיש געזאָגט, אַז בלוט פֿון די אַראַבער, וועלכע האָבן געהאָלפֿן דער ייִדישער מלוכה, קאָסט ווייניקער פֿון ייִדיש בלוט; אַז די טעראָריסטן, וועלכע האָבן פֿאַרגאָסן בלוט פֿון די דאָזיקע אַראַבער, וועלן יאָ באַפֿרײַט ווערן.

די מוכטאַרן האָבן מערסטן טייל מיטגעאַרבעט מיט ישׂראלדיקע מאַכט־אָרגאַנען. זיי האָבן עס געטאָן ניט צוליב ציוניזם, נאָר אין ראַמען פֿון טראַדיציאָנעלע באַציִונגען צווישן אַראַבישע דערפֿער און צעטראַלע מאַכט־אָרגאַנען — טערקישע, בריטישע, ירדנישע, ייִדישע.

די טעראָריסטן וואָס ראַבין האָט מיטגעבראכט פֿון טוניזיע אין הסכּם מיט די נאָרוועגישע אָפּמאַכן — אַראַפֿאַט און זײַנע חבֿרה — האָבן מיט גוואַלד פֿאַרכאַפּט די מאַכט איבער דער אַראַבישער באַפֿעלקערונג פֿון יהודה, שומרון (אויב איר ווילט, מערבֿ־ברעג) און עזה־פּאַס. די אַלטע אָרטיקע עליטע, וואָס אַ טייל פֿון זיי זײַנען געווען די מוכטאַרן, האָט זיי געשטערט. און די, וואָס האָבן געשטערט ערנסט, זײַנען פֿאַרטיליקט געוואָרן.

פֿונעם ייִשובֿ אלקנה אין מערבֿ־שומרון, וווּ איך האָב דעמאָלט געוווינט, קען מען זען דאָס אַראַבישע דאָרף סאַניריע. ס’איז סך־הכּל אַ פּאָר קילאָמעטער לויט דער גראָדער ליניע. און איך האָב מיט מײַנע אייגענע אויגן געזען די שלאַכט, וואָס האָט געפֿלאַקערט אַרום דעם הויז פֿונעם אָרטיקן מוכטאַר. אַראַפֿאַטס מענטשן האָבן שטורמירט דאָס הויז. די שלאַכט האָט געדויערט עטלעכע שעה, ביז דער מוכטאַר איז אומגעקומען צוזאַמען מיט זײַנע קרובֿים און מקורבֿים. צה”ל איז אים צוהילף ניט געקומען. איך בין דאָרט געשטאַנען אַן אומבאַהאָלפֿענער, געקוקט און זיך געשעמט. ווי אַ ייִד — און ווי סתּם אַ מענטש — איז עס מיר געווען אַן עכטע בושה און אַ דערנידעריקונג פֿאַר אונדז אַלעמען. די מענטשן, וועלכע האָבן מיט אונדז מיטגעאַרבעט האָט מען דערמאָרדעט, און מיר זײַנען זיי צו הילף ניט געקומען, ווײַל זיי זײַנען געווען ניט קיין ייִדן. עד היום שעם איך זיך דערמיט.

Dive In

    Engage

    • SHARE YOUR FEEDBACK

    • UPCOMING EVENT

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free under an Attribution-Non Commercial-No Derivatives Creative Commons license as long as you follow our republishing guidelines, which require that you credit Foward and retain our pixel. See our full guidelines for more information.

    To republish, copy the HTML, which includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline, and credit to Foward. Have questions? Please email us at help@forward.com.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.