ווידעאָ: דאָס ליד פֿונעם „יאָמערוואָכעץ“ אויף מאַמע־לשוןWATCH: The song of the Jabberwocky in Yiddish
די איבערזעצונג פֿון לויִס קאַראָלס ליד אינעם ראָמאַן „דורכן שפּיגל“ כאַפּט אויף די שפּילעוודיקייט פֿונעם אָריגינאַל.
Graphic by Angelie Zaslavsky
די וואָך איז אַרויס אויף „יוטוב“ אַן אינטערעסאַנטער ווידעאָ, אין וועלכן דער זינגער און רעציטאַטאָר של בנימין לייענט פֿאָר אַ ייִדישע איבערזעצונג פֿון לויִס קאַראָלס ליד Jabberwocky, וואָס אויף ייִדיש הייסט עס „יאָמערוואָכעץ“.
די איבערזעצונג, וואָס רפֿאל פֿינקל, אַ פּראָפֿעסאָר פֿון קאָמפּיוטער־וויסנשאַפֿט און אַ ייִדישער פּאָעט און איבערזעצער, האָט אין 1976 אַרויסגעגעבן אינעם זשורנאַל „יוגנטרוף“, כאַפּט אויף די קאַפּריזן און שפּילעוודיקייט פֿונעם אָריגינאַל. דעם פֿולן טעקסט אויף ייִדיש און ענגליש קען מען לייענען דאָ.
דאָס ליד, וואָס קאַראָל האָט אָנגעשריבן אין 1855, לאַנג איידער ער האָט עס אַרײַנגענומען אין זײַן ראָמאַן, „דורכן שפּיגל, און וואָס אַליס האָט דאָרטן געפֿונען“, איז בכּיוון כּמעט אומפֿאַרשטענדלעך. עס באַשרײַבט ווי עפּעס אַ חיה ווערט דערהרגעט, אָבער אַזוי פֿיל פֿון די ווערטער זענען אויסגעטראַכטע, אַז ס׳איז ניט אין גאַנצן קלאָר וואָס קומט דאָרט פֿאָר. צוליב דעם, וואָס די אומזיניקע ווערטער קלינגען ווי זיי וואָלטן געדאַרפֿט האָבן אַ באַטײַט, טײַטשט מען אויס דאָס ליד אויף פֿאַרשידענע אופֿנים.
לויִס קאַראָל איז באַקאַנט ווי איינער פֿון די מײַסטערס פֿון ווערטערשפּילן אויף ענגליש און איז געווען אַ בקי אין שאַפֿן אומזיניקע לידער (nonsense poems, בלע״ז). „יאָמערוואָכעץ“ איז געוואָרן אַזוי באַרימט, אַז צוויי ווערטער וואָס קאַראָל האָט דאָרט אויסגעטראַכט ווערן הײַנט טאַקע גענוצט אויף ענגליש ווי נאָרמאַלע ווערטער.
אינעם ראָמאַן זאָגט אַליס אַליין אַז דאָס ליד געפֿעלט איר שטאַרק, כאָטש זי פֿאַרשטייט עס נישט. איך זאָג דאָס זעלבע. מיר דאַכט זיך, אַפֿילו, אַז איך פֿאַרשטיי בעסער דעם גײַסט פֿונעם ליד אויף ייִדיש, ווי אויף ענגליש! נאָר פֿרעגט מיך ניט, אַ שטייגער, וואָס עס איז אַזוינס אַ „יאָמערוואָכעץ“.
Why I became the Forward’s Editor-in-Chief
You are surely a friend of the Forward if you’re reading this. And so it’s with excitement and awe — of all that the Forward is, was, and will be — that I introduce myself to you as the Forward’s newest editor-in-chief.
And what a time to step into the leadership of this storied Jewish institution! For 129 years, the Forward has shaped and told the American Jewish story. I’m stepping in at an intense time for Jews the world over. We urgently need the Forward’s courageous, unflinching journalism — not only as a source of reliable information, but to provide inspiration, healing and hope.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
