טשיקאַוועסן: נײַ שפּיגל־וואַנטבילד אין קאָלישער בית־עולם • די ישׂראלדיקע ווינטערס פֿאַרשווינדןTidbits: New mirror mural in Kalisz Jewish cemetery • Israeli winters are disappearing
דער קונסט־פּראָיעקט איז אַן אופֿן צו פֿאַרבינדן די פֿעלקער וואָס האָבן דאָרט אַ מאָל געוווינט: פּאָלאַקן, ייִדן און אוקראַיִנער.
Graphic by Angelie Zaslavsky
פֿון Forverts Staff January 19, 2023
Tidbits is a weekly feature of easy news briefs in Yiddish that you can listen to or read, or both!
If you read the articles and don’t know a word, just click on it and the translation appears. You’ll also find the link to the article in English after each news brief.
Listen to the report here:
הערט די „טשיקאַוועסן“ אויף אוידיאָ דאָ:
אַ בעלאַרוס־געבוירענער קינסטלער וואָס איז אַנטלאָפֿן פֿון אוקראַיִנע קיין פּוילן האָט אויפֿגעשטעלט אַ פּרעכטיק וואַנטבילד געמאַכט פֿון טויזנטער שפּיגל־פֿראַגמענטן אינעם בית־עולם אין קאָליש.
דאָס קונסטווערק, וואָס הייסט „קוואַל“, האָט געשאַפֿן רוסלאַן קאָלמיקאָוו. אינעם וואַנטבילד זעט מען ווי פֿון אַ מגן־דוד שטראַלן אַרויס קײַלעכלעך און בלומען־פֿאָרמען. אין די שפּיגל־פֿראַגמענטן קען מען זען דעם אַרום און די פֿאַרבײַגייער.
„דער עיקר איז אַז יעדער וואָס גייט פֿאַרבײַ קען זען די שיינקייט פֿון אונדזער וועלט אין דער אָפּשפּיגלונג,“ האָט קאָלמיקאָוו געזאָגט.
„מיר איז שטאַרק געפֿעלן געוואָרן דער פּראָיעקט,“ האָט געזאָגט הילאַ מאַרצינקאָווסקאַ, די דירעקטאָרשע פֿונעם ראַט פֿון „די פֿאַראייניקטע ייִדישע קהילות אין פּוילן“ און די אויפֿפּאַסערין פֿונעם קאָלישער בית־עולם. „דער קינסטלער וויל פֿאַרבינדן די דרײַ פֿעלקער וואָס האָבן אַ מאָל געוווינט אין קאָליש — פּאָלאַקן, ייִדן און אוקראַיִנער.“
דער בית־עולם, וואָס הייסט „דער נײַער בית־עולם“, איז געגרינדעט געוואָרן מיט אַרום הונדערט יאָר צוריק, נאָך דעם ווי דער היסטאָרישער אַלטער בית־עולם, דאַטירט פֿונעם 13טן יאָרהונדערט, האָט שוין מער נישט געהאַט קיין פּלאַץ.
צו לייענען מער וועגן דעם אויף ענגליש, גיט אַ קוועטש דאָ.
To read more about this in English, click here.
די קאָלומניסטקע נטע אחיטוב שרײַבט אַזוי:
בעת אַ צאָל טײַכן אין אייראָפּע ווערן אויסגעטריקנט און אַזיאַטישע לענדער מאַכן דורך ריזיקע פֿאַרפֿלייצונגען, דאַרף ישׂראל, אַ פּנים, זיך געזעגענען מיטן ווינטער.
חנוכּה פֿלעגן מיר טראָגן מאַנטלען און שאַליקלעך אָבער במשך פֿון די לעצטע יאָרן פֿאָרן ישׂראלים צו דער פּלאַזשע. אין דעצעמבער 2020 האָט די טעמפּעראַטור אין געוויסע טעג דערגרייכט 86 גראַד פֿאַרענהײַט.
„מיר האָבן זיך געריכט אַז די בײַטן וועלן פֿאָרקומען אין עטלעכע יאָר אַרום אָבער זיי געשעען שוין איצט,“ האָט געזאָגט קאָלין פּרײַס, דער הויפּט פֿון דער קלימאַט־איניציאַטיוו בײַם תּל־אָבֿיבֿער אוניווערסיטעט. „צום באַדויערן האָט דער מצבֿ זיך פֿאַרערגערט אַ סך גיכער ווי מיר האָבן געמיינט.“
פֿאַר וואָס געשעט דאָס? דער ישׂראלדיקער וועטער ווערט באַווירקט פֿון שטראָמען קאַלטער לופֿט פֿון אייראָפּע וואָס שוועבט איבער דעם מיטללענדישן ים. בעת דער צפֿון־פּאָלוס ווערט אַלץ וואַרעמער, ווערן יענע ווינטן אויך וואַרעמער. אין דער זעלבער צײַט זענען דאָ אַ סך ווייניקער רעגנדיקע טעג אָבער ווען עס רעגנט שוין יאָ, ווערט עס אַ שלאַקסרעגן. די אָפּרין־סיסטעמען זענען אָפֿט נישט מסוגל אײַנצוהאַלטן די וואַסערן און דאָס דערפֿירט צו די ריזיקע פֿאַרפֿלייצונגען.
צו לייענען מער וועגן דעם אויף ענגליש, גיט אַ קוועטש דאָ.
To read more about this in English, click here.
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
