Skip To Content
Get Our Newsletter
JEWISH. INDEPENDENT. NONPROFIT.

Support the Forward

Funded by readers like you DonateSubscribe

איצט אַרויס פֿון דרוק: מאיר יעלינס בוך „אַרבעטן פֿאַר די דײַטשן‟Just Published: Meir Jelen’s Book “Working For the Germans”

דאָס בוך וועבט צונויף דעם מחברס זכרונות פֿון קאָוונער געטאָ מיט היסטאָרישער פֿאָרשונג.

מיר זענען ניט קײן גרױסע בריגאַדע – צװעלף מענער – דרײַ רײען צו פֿיר, און אַכט פֿרױען – צװײ רײען צו פֿיר. מיר רעמאָנטירן אַ גרױסע לוקסוס־דירה פֿאַר אַ נאַצישן גדול, װאָס קומט יעדן טאָג קאָנטראָלירן, צי אַלץ װערט געמאַכט אױף אַ הױכן “אײראָפּעיִשן ניװאָ”. אַ דײַטשער בױ־אינזשעניר און צװײ בױ־מײַסטערס לײגן זיך אין דער לענג און אין דער ברײט צוצושטעלן די בעסטע מאַטעריאַלן. אין געטאָ האָט מען צוגעקליבן די בעסטע בעלי־מלאָכות. כּדי מיר זאָלן גוט און פֿלײַסיק אַרבעטן, ברענגט מען אונדז צו מיטאָג אַ פּאָרציע געדיכטן סאָלדאַטן־זופּ מיט שטיקלעך פֿלײש אינעװײניק און אַ דיקן פּענעץ ברױט. מיר װיצלען זיך – „אַ בורזשואַז עסן‟.

אַזוי הייבט זיך אָן אַ קאַפּיטל אינעם נײַעם בוך, „אַרבעטן פֿון די דײַטשן‟, אַ געווע פֿון זכרונות און היסטאָרישע פֿאָרשונגען אויף ייִדיש וועגן די ייִדן אין קאָוונער געטאָ, אָנגעשריבן פֿונעם ייִדישן זשורנאַליסט און היסטאָריקער מאיר יעלין.

דאָס בוך איז צוגעגרייט געוואָרן צום דרוק דורכן פֿאַרלאַג בײַם „לייוויק־הויז‟, דער פֿאַראיין פֿון ייִדישע שרײַבער און זשורנאַליסטן אין ישׂראל, אַן אָרגאַניזאַציע בײַ וועלכער מאיר יעלען איז אַמאָל געשטאַנען בראָש. דאָס בוך קען מען באַשטעלן דאָ.

מאיר יעלין איז אויפֿגעוואַקסן אין קאָוונע, וווּ ער האָט פֿאַרענדיקט די העברעיִש־שפּראַכיקע רעאַל־גימנאַזיע און אָנגעהויבן זײַן ליטעראַרישע קאַריערע אויף ייִדיש און העברעיִש אין אַ ריי אָרטיקע זשורנאַלן. בעת דער געטאָ־תּקופֿה האָט ער אָנטייל גענומען אין דער ייִדישער אונטערערדישער באַוועגונג, וואָס זײַן ברודער חיים האָט אָנגעפֿירט דערמיט (חיים איז פֿאַרכאַפּט געוואָרן דורכן געשטאַפּאָ און פֿאַרפּײַניקט געוואָרן צום טויט).

אין 1973 האָט יעלין עולה געווען קיין ישׂראל, וווּ ער איז באַלד געוואָרן אַן אַקטיווער זשורנאַליסט, רעדאַקטאָר און כּלל־טוער. פֿאַר זײַן זשורנאַליזם און היסטאָרישע פֿאָרשונגען האָט ער באַקומען דעם „מאַנגער־פּריז‟; דעם פּריז פֿונעם ניו־יאָרקער ייִדישן „פּען־קלוב‟ און אַן אויסצייכענונג פֿון דער ייִדישער אַגענץ.

ס׳רובֿ פֿון יעלינס פֿריִערדיקע ביכער האָבן אַ שײַכות צו דער געשיכטע פֿון די ייִדן אין קאָוונער געטאָ. זײַן לעצט בוך, „אַרבעטן פֿאַר די דײַטשן‟, האָט ער כּמעט פֿאַרענדיקט האַרט פֿאַר זײַן פּטירה אָבער איז פֿאַרבליבן בלויז אַ כּתבֿ־יד אין זײַן הויז אין אַשדוד. מיט אַ פּאָר יאָר צוריק האָט מען אַנטדעקט דעם מאַנוסקריפּט און דניאל גלאי, דער דירעקטאָר פֿון „בית־לייוויק‟ האָט געשטרעבט אים צו באַאַרבעטן און אַרויסגעבן.

אויסצוגן פֿונעם בוך זענען נאָך מיט יאָרן צוריק דערשינען אין דער „גאָלדענער קייט‟ און אינעם „פֿאָרווערטס‟. כּדי צו לייענען נאָך אַ טייל דערפֿון, קוועטשט דאָ.

Dive In

    Engage

    • SHARE YOUR FEEDBACK

    • UPCOMING EVENT

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free under an Attribution-Non Commercial-No Derivatives Creative Commons license as long as you follow our republishing guidelines, which require that you credit Foward and retain our pixel. See our full guidelines for more information.

    To republish, copy the HTML, which includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline, and credit to Foward. Have questions? Please email us at help@forward.com.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.