Skip To Content
Get Our Newsletter
JEWISH. INDEPENDENT. NONPROFIT.

Support the Forward

Funded by readers like you DonateSubscribe

רעפֿעראַט אויף ייִדיש וועגן אַ זאָנדערקאָמאַנדאָ־טאָגבוךLecture in Yiddish on a Sonderkommando diary

מרים טרין וועט רעדן וועגן זלמן גראַדאָווסקי, אַ ייִד וואָס האָט געשריבן גבֿית־עדותן אין אוישוויץ.

כּדי אָפּצומערקן דעם אינטערנאַציאָנאַלן חורבן־טאָג, מיטוואָך דעם 27סטן יאַנואַר, אָרדנט אײַן דער „אַרבעטער־רינג“ אַ פּראָגראַם, אין וועלכער די ייִדיש־לערערין און ליטעראַטור־פֿאָרשערין מרים טרין וועט האַלטן אַ רעפֿעראַט וועגן זלמן גראַדאָווסקי.

גראַדאָווסקי, אַ תּושבֿ פֿון סוּוואַלק, פּוילן, וועמען מע האָט צוויי יאָר געצוווּנגען צו דינען אין דער זאָנדערקאָמאַנדאָ אין אוישוויץ און פֿאַרברענען די קערפּערס פֿון די פֿאַרגאַזטע ייִדן, האָט געפֿירט אַ טאָגבוך אויף ייִדיש. כאָטש ער איז אַליין אומגעקומען דעם 7טן אָקטאָבער 1944, אינעם אויפֿשטאַנד פֿון די זאָנדערקאָמאַנדאָ־אַרבעטער, האָט מען נאָך דער מלחמה אַנטדעקט זײַן גבֿית־עדות און אים צונויפֿגעשטעלט און פּובליקירט. מע קען אים לייענען דאָ.

טרינס רעפֿעראַט, וואָס זי וועט האַלטן אויף ייִדיש, וועט פֿאָרקומען 1:30 נאָכמיטאָג ניו־יאָרקער צײַט. דער אײַנטריט איז בחינם אָבער מע מוז זיך פֿאַרשרײַבן פֿון פֿריִער דאָ.

וויסנדיק אַז ער וועט מסתּמא באַלד דערהרגעט ווערן, האָט גראַדאָווסקי דעם 6סטן סעפּטעמבער 1944 געשריבן די־אָ ווערטער: „איך שרײַב די שורות אין מאָמענטן פֿון גרעסטן געפֿאַר און אויפֿרעגונג. זאָל די צוקונפֿט אורטיילן לויט מײַנע שריפֿטן וועגן אונדז און זאָל די וועלט אין זיי זען אַ טראָפּן, אַ מינימום פֿון דער שוידערלעכער, טראַגישער טויטנוועלט, אין וועלכער מיר האָבן געלעבט.“

Dive In

    Engage

    • SHARE YOUR FEEDBACK

    • UPCOMING EVENT

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free under an Attribution-Non Commercial-No Derivatives Creative Commons license as long as you follow our republishing guidelines, which require that you credit Foward and retain our pixel. See our full guidelines for more information.

    To republish, copy the HTML, which includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline, and credit to Foward. Have questions? Please email us at help@forward.com.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.