װי גוג און מגוג זענען געבליבן באַטײַטיק ביזן הײַנטיקן טאָגHow Gog and Magog have remained relevant throughout history
אין משך פֿון טױזנטער יאָרן האָבן ייִדן, קריסטן און מוסולמענער געפּרוּװט אױסטײַטשן יחזקאלס סודותדיקע נבֿואה
וואַסערפֿאַרב־בילד פֿון גוג און מגוג, געמאָלט פֿון דזשאָן סינגער סאַרזשענט, אינעם 19טן י״ה Courtesy of the Boston Public Library
די תּנכישע נבֿואה װעגן גוג און מגוג, צװײ מעכטיקע צפֿונדיקע פֿעלקער װאָס װעלן אין דער צוקונפֿט באַפֿאַלן ישׂראל, האָט לאַנג פֿאַרכאַפּט ייִדישע, קריסטלעכע און איסלאַמישע מיסטיקער און טעאָלאָגן.
יחזקאל הנבֿיא האָט פּרטימדיק באַשריבן די קומעדיקע מלחמה אין זײַן ספֿר, אין די קאַפּיטלען לח־לט. גאָט װעט ברענגען די מחנות פֿון גוג און מגוג „פֿון די עקן פֿון צפֿון“ און צעשטערן זײ אין „די בערג פֿון ישׂראל“. צום סוף, זאָגט גאָט דורך זײַן נבֿיא אין יהואשס תּרגום, וועט ער „ געבן מײַן כּבֿוד צװישן די פֿעלקער, און אַלע פֿעלקער װעלן זען מײַן משפּט װאָס איך האָב געטאָן […] און דאָס הױז פֿון ישׂראל װעט װיסן פֿון יענעם טאָג אָן און װײַטער, אַז איך בין י״ה זײער גאָט.“
די פֿילצאָליקע אױסטײַטשונגען פֿונעם דאָזיקן תּנ״כישן מאָטיװ װערן פּרטימדיק אױסגעפֿאָרשט אינעם װאָגיקן צװײ־בענדיקן זאַמלבוך פֿון העכער װי אײן טױזנט זײַטן: „גוג און מגוג: בײַטראָגן צו דער װעלט־געשיכטע פֿון אַן אַפּאָקאַליפּטישן מאָטיװ“, רעדאַקטירט דורכן פֿאָרשער פֿון איסלאַמישער קולטור זשאָרזש טאַמער (אוניװערסיטעט פֿון ערלאַנגען־נירנבערג, דײַטשלאַנד) און אַנדערע.
די פֿאָרשער פֿונעם אוראַלטן מיטל־מזרח האָבן לאַנג געפּרוּװט טרעפֿן, װעלכע היסטאָרישע פֿעלקער האָט יחזקאל געהאַט אין זינען אין זײַן נבֿואה. לרובֿ האַלט מען, אַז דאָס זײַנען געװען די נאָמאַדישע שבֿטים אין צפֿונדיקע סטעפּן אין הײַנטיקן קאַזאַכסטאַן, װאָס פֿלעגן פֿון מאָל צו מאָל באַפֿאַלן די שטעט פֿון די אוראַלטע אימפּעריעס בבֿל און פּרס (פּערסיע).
אָבער װיכטיקער ווי די רעאַלע היסטאָרישע פֿאַקטן זײַנען כּלערלײ סימבאָלישע אױסטײַטשונגען פֿון גוג און מגוג. „אין דער מערבֿדיקער טראַדיציע זײַנען גוג און מגוג געװײנטלעך פֿאַרבונדן מיטן כאַאָס,“ שרײַבן די רעדאַקטאָרן. די קריסטלעכע טעאָלאָגן אין מיטלאַלטער האָבן כּסדר אױסגעטײַטשט גוג און מגוג אַלעגאָריש און ניט געזוכט קײן פֿאַרבינדונג מיט רעאַלע פֿעלקער. מען האָט בײַ זײ געזען דעם שׂטן אין דער געשטאַלט אַנטי־קריסטוס, װאָס װעט זיך באַװײַזן אין די לעצטע טעג כּדי אָפּצושטעלן דעם צװײטן קומען פֿון ישו הנוצרי אין דער געשטאַלט פֿון משיח.
ייִדן שפּילן אַ װיכטיקע ראָלע אין אָט דער קריסטלעכער סכעמע פֿון אַחרית־הימים, שרײַבט דער פֿאָרשערמאַטיאַס קאַופּ (הומבאָלדט־אוניװערסיטעט, בערלין): לכתּחילה װעלן ייִדן פֿאָלגן דעם אַנטי־קריסטוסן, אָבער דערנאָך װעלן זײ אַלע אָננעמען די קריסטלעכע אמונה און פֿאַרנעמען פֿירנדיקע פּאָזיציעס אין דער קריסטלעכער קירך. זײ װעלן פֿירן די מלחמה קעגן די מחנות פֿון גוג און מגוג און אַ היפּשע צאָל פֿון זײ װעלן אומקומען „על קידוש הקריסטוס“.
די ייִדישע מקורים — די מישנה, די גמרא און פֿאַרשײדענע מדרשים — האַלטן גוג און מגוג פֿאַר אַן אַלעגאָרישער פֿיגור פֿון שׂונאי־ישׂראל, װאָס קומען אַרױס קעגן ייִדן אין יעדן דור. אָבער סוף־כּל־סוף װעלן זײ פֿאַרטיליקט װערן דורך משיח בן דוד אין דער מלחמה װאָס װעט ברענגען די גאולה.
און דאָ פֿרעגט מען אַ װיכטיקע פֿראַגע: צי דאַרפֿן ייִדן זיך אַקטיװ באַטײליקן אין דער מלחמה קעגן גוג און מגוג, אָדער זאָלן זיי אפֿשר װאַרטן געדולדיק אױף דער גאולה, װאָס דער משיח װעט זײ ברענגען? דער תּרגום שיר השירים װאָרנט, אַז ייִדן זאָלן זיך ניט אַנטקעגנשטעלן מיליטעריש קעגן גוג און מגוג, דהײנו, קעגן די אומות־העולם. אַנשטאָט דעם דאַרפֿן ייִדן לערנען תּורה. די היסטאָריקערין העלען ספּערלינג (אוניװערסיטעט פֿון סאַוטהעמפּטאָן, ענגלאַנד) האַלט, אַז אַזאַ פּאָזיציע שפּיגלט אָפּ דעם פּאָליטישן מצבֿ פֿון ייִדן אין דער צײַט פֿונעם אױפֿקום פֿון איסלאַם אינעם זיבעטן יאָרהונדערט, װען דער דאָזיקער תּרגום איז פֿאַרפֿאַסט געװאָרן.
דער היסטאָריקער גדי שׂגיב (דער אָפֿענער אוניװערסיטעט, ישׂראל) באַטראַכט דעם מאָטיװ פֿון גוג און מגוג אין חסידות. אײניקע רבייִם האָבן דערזען סימנים פֿון פֿון גוג און מגוג אין דעם אױפֿקום פֿון נאַפּאָלעאָן און זײַן מלחמה קעגן רוסלאַנד. אָבער זײ זײַנען ניט געװען אײַנשטימיק אין זײער אױסטײַטשונגען. איז נאַפּאָלעאָן געװען גוט פֿאַר די ייִדן אָדער ניט? אײניקע פּױלישע רבייִם האָבן געשטיצט נאַפּאָלעאָן װי אַ פֿירגײער פֿונעם משיחן, בעת ר׳ שניאור זלמן פֿון ליאַדי, דער גרינדער פֿונעם חב״ד, האָט זיך געהאַלטן בײַ דער רוסישער זײַט, טענהנדיק, אַז נאַפּאָלעאָן איז געװען אַ פֿרײַדענקער, װאָס װעט אַראָפּפֿירן ייִדן פֿונעם דרך־היושר.
אינעם צװאַנציקסטן יאָרהונדערט האָבן אײניקע רבנים אױסגעטײַטשט די בײדע װעלט־מלחמות אינעם גײַסט פֿון דער נבֿואה װעגן גוג און מגוג. זײ האָבן געהאַלטן, אַז די גרױסע חורבנות װעלן גורם זײַן די גאולה פֿאַר ייִדן. אָבער ר׳ יעקבֿ פֿרידמאַן פֿון הוסיאַטין האָט געװאָרנט אין די ערשטע חדשים פֿון דער צװײטער װעלט־מלחמה, אַז עס איז אין גאָטס רשות צו באַשליסן, צי די דאָזיקע מלחמה װעט טאַקע זײַן די מלחמה פֿון גוג און מגוג, װאָס װעט ברענגען די גאולה. און כּדי דאָס מקיים צו זײַן, דאַרפֿן אַלע ייִדן תּשובֿה טאָן.
אינעם קאָראַן טראָגן גוג און מגוג די נעמען יאַדשודש און מאַדזשודזש. זײ װױנען הינטער אַ װאַנט און „פֿאַרשפּרײטן פֿאַרדאָרבונג אױף דער ערד“. אײניקע איסלאַמישע חכמים האָבן אױסגעטײַטשט די דאָזיקע װאַנט װי די קאַװקאַזישע בערג, װאָס גרענעצן אָפּ די איסלאַמישן װעלט פֿון צפֿון. אָבער להיפּוך צו קריסטן און ייִדן, האָבן די מוסולמענער ניט פֿאַרבונדן אָט די פֿעלקער מיטן משיח און אַחרית־הימים, שרײַבט דער איסלאַם־פֿאָרשער דײװיד קוק פֿונעם רײַס־אוניװערסיטעט אין טעקסאַס.
זינט די אוראַלטע צײַטן פֿון יחזקאל הנבֿיא און עד־היום זוכט מען סימנים פֿון דער מלחמה פֿון גוג און מגוג אין כּלערליי היסטאָרישע און פּאָליטישע געשעענישן. אין פֿאַרשײדענע תּקופֿות האָבן גוג און מגוג באַקומען ביז גאָר אַנדערע פּנימער: די רױמישע, די טערקישע און די מאָנגאָלישע אימפּעריעס, רוסלאַנד, איראַן וכדומה. כּסדר זוכט מען דעם שליסל צו דעם גרעסטן רעטעניש: װען זשע װעט קומען די גאולה?
די דאָזיקע נבֿואה האַלט אין אײן אױפֿרײצן ייִדישע, קריסטלעכע און איסלאַמישע מיסטיקער. װען מען קלאַפּט אַרײַן „גוג און מגוג“ אין „גוגל“, קריגט מען פֿאַרשײדענע מינים אױסטײַטשונגען, װאָס פֿאַרזיכערן, אַז די מלחמה פֿון גוג און מגוג קומט פֿאָר דװקא איצט, װען אַמעריקע און ישׂראל באָמבאַרדירן איראַן. זײ האַלטן דאָס פֿאַר אַ קלאָרן סימן, אַז משיח האַלט שױן אויפֿן װעג.
Hello, fellow Forward reader! I’m Joel Brown, a Forward reader and supporter for more than 15 years, and currently the chair of the board of directors.
I’m an avid Forward reader because it ticks so many of my essential boxes: excellent journalism, Jewish focus and diverse viewpoints. In today’s political climate, what I most appreciate is the Forward’s independence — made possible by the generosity of its membership.
The Forward is committed to bringing you unbiased, nuanced Jewish news. From my position as board chair, I see an exciting future as we expand our position as the definitive independent voice of contemporary American Judaism.
That’s why I’m paying it Forward, by matching $36,000 of reader gifts. It’s an investment in the Forward’s newsroom, to continue telling the American Jewish story with truth and independence.
— Joel Brown, Forward board chair
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
