Skip To Content

ווידעאָ: ווי מע האָט געשאַפֿן די ייִדישע שולן אין מעקסיקעWATCH: How Mexico’s Yiddishist Schools Were Created

ניט בלויז אין אויסטראַליע האָט די „צישאָ‟־באַוועגונג אינספּירירט נײַע ייִדיש־שפּראַכיקע שולן מחוץ אייראָפּע.

די געשיכטע פֿון „צישאָ‟ — די צענטראַלע ייִדישע שול־אָרגאַניזאַציע אין פּוילן פֿאַר דער צווייטער וועלט־מלחמה — און איר השפּעה אויף דער מעלבורנער „שלום־עליכם־שול‟, איז לעצטנס געווען די טעמע פֿון אַ רעפֿעראַט אין ניו־יאָרק. „צישאָ‟ האָט ניט בלויז אינספּירירט שולן אין אויסטראַליע, נאָר אויך אין אַרגענטינע און מעקסיקע.

כאָטש ייִדיש איז הײַנט ניט קיין גרויסער טייל פֿונעם לערנפּלאַן בײַם מעקסיקאַנער Colegio Israelita, וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין 1924, קענען הײַנט טויזנטער מעקסיקאַנער ייִדן גוט לייענען און שרײַבן ייִדיש אַ דאַנק דער דערציִונג, וואָס זיי האָבן דאָרטן באַקומען. (איינער פֿון זיי, אַרטוראָ קערבל־שיין, שרײַבט הײַנט פֿאַרן פֿאָרווערטס).

חיה טאָרנבערג, אַ געוועזענע דירעקטאָרשע פֿון דער שול, האָט גערעדט וועגן דער שולס געשיכטע בעת אַן אינטערוויו מיט קריסטאַ וויטני פֿאַרן „פּראָיעקט פֿון געשיכטע בעל־פּה‟ פֿונעם ייִדישן ביכער־צענטער. אַחוץ דער אינטערעסאַנטער טעמע וועלן די לייענער וואָס זענען ניט באַקאַנט מיטן מעקסיקאַנער ייִדיש אפֿשר געפֿינען פֿאַר אינטערעסאַנט ד׳׳ר טאָרנבערגס אַקצענט, וואָס איז, אַזוי ווי בײַ ס׳רובֿ געבוירענע ייִדיש־רעדנדיקע אין מעקסיקע, אַ ליטווישער, אונטער דערר השפּעה פֿונעם מעקסיקאַנער שפּאַניש. דעם גאַנצן אינטערוויו קען מען זען דאָ.

A message from Forverts editor Rukhl Schaechter

I hope you appreciated this article. Before you move on, I wanted to ask you to support the Forverts' 127-year legacy — and its bright future.

In the past, the goal of the Forverts was to Americanize its readers, to encourage them to learn English well and to acculturate to American society. Today, our goal is the reverse: to acquaint readers — especially those with Eastern European roots — with their Jewish cultural heritage, through the Yiddish language, literature, recipes and songs.

Our daily Yiddish content brings you new and creative ways to engage with this vibrant, living language, including Yiddish Wordle, Word of the Day videos, Yiddish cooking demos, new music, poetry and so much more.

—  Rukhl Schaechter, Yiddish Editor

Support the Yiddish Forverts with a generous gift to the Forverts today!

Dive In

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free, unless it originated with JTA, Haaretz or another publication (as indicated on the article) and as long as you follow our guidelines. You must credit the Forward, retain our pixel and preserve our canonical link in Google search.  See our full guidelines for more information, and this guide for detail about canonical URLs.

    To republish, copy the HTML by clicking on the yellow button to the right; it includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline and credit to the Forward. It does not include images; to avoid copyright violations, you must add them manually, following our guidelines. Please email us at [email protected], subject line “republish,” with any questions or to let us know what stories you’re picking up.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.