ווידעאָ: דאָס טיפֿע אידעאָלאָגישע מחלוקת צווישן ייִוואָס גרינדערס VIDEO: The deep ideological disagreement between YIVO’s founders
די היסטאָריקערין צירל קוזניץ האָט באַשריבן יענעם קאָנפֿליקט — אויף ייִדיש — בעת דער הײַיאָריקער ייִוואָ־קאָנפֿערענץ.
צירל קוזניץ בעת איר רעפֿעראַט אויף דער ייִוואָ־קאָנפֿערענץ 2025 Courtesy of YIVO
ווען אַ גרופּע ייִדישע געלערנטע אין ווילנע האָט געגרינדעט דעם ייִוואָ (דעם ייִדישן וויסנשאַפֿטלעכן אינסטיטוט) אין 1925 האָט געהערשט אַ ביטער מחלוקת צווישן זײַנע אַקטיוויסטן.
הגם ס׳רובֿ פֿון זיי זענען געווען אַקטיוו אין פּאָליטישע באַוועגונגען — מאַקס ווײַנרײַך איז למשל געווען אַ בונדיסט — האָט איין צד, מיט ווײַנרײַכן בראש, געהאַלטן אַז די אַרבעט בײַם ייִוואָ דאַרף בלײַבן אַ ריין אָביעקטיווע, און אַז זײַנע סטודענטן מוזן זיך אָפּזינדערן פֿון פּאָליטישע טעטיקייטן.
אַנדערע ייִוואָ־אַקטיוויסטן האָבן געהאַלטן פֿאַרקערט — אַז ייִוואָ האָט אַן אַחריות צו העלפֿן דעם לײַדנדיק פֿאָלק, און דער בעסטער אופֿן דאָס צו טאָן איז צו זײַן פּאָליטיש אַקטיוו.
אָט די טעמע איז בלויז איינע פֿון אַ גאַנצער ריי אינטערעסאַנטע פֿאַקטן וועגן ייִוואָס געשיכטע וואָס די היסטאָריקערין, צירל קוזניץ, האָט באַשריבן בעת איר רעפֿעראַט אויף דער עפֿענונג פֿון דער ייִוואָ־קאָנפֿערענץ.
דער פֿאַקט וואָס קוזניץ האָט דעם רעפֿעראַט געהאַלטן אויף ייִדיש האָט געגעבן דעם אָוונט נאָך מער חשיבֿות. דאָס איז געווען צום ערשטן מאָל במשך פֿון אַ סך יאָרן, וואָס די עפֿענונג־רעדע אויף דער ייִוואָ־קאָנפֿערענץ איז געווען אויף ייִדיש. פֿאַר די מענטשן אין עולם וואָס פֿאַרשטייען נישט קיין ייִדיש — צווישן זיי, די הײַיאָריקע סטודענטן פֿון דער ייִוואָ־זומער־פּראָגראַם — איז איר רעפֿעראַט באַגלייט געוואָרן פֿון ענגלישע איבערקעפּלעך.
דער ווידעאָ פֿון איר רעפֿעראַט הייבט זיך אָן מיט אַ באַגריסונג פֿונעם ייִוואָ־דירעקטאָר דזשאָנאַטאַן ברענט און אַן אַרײַנפֿיר פֿונעם דירעקטאָר פֿון דער זומער־פּראָגראַם, דוד בראַון. קוזניץ הייבט אָן רעדן בײַ 8:26.
It’s our birthday and we’re still celebrating!
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news.
This week we celebrate 129 years of the Forward. We’re proud of our origins as a Yiddish print publication serving Jewish immigrants. And we’re just as proud of what we’ve become today: A trusted source of Jewish news and opinion, available digitally to anyone in the world without paywalls or subscriptions.
We’ve helped five generations of American Jews make sense of the news and the world around them — and we aren’t slowing down any time soon.
As a nonprofit newsroom, reader donations make it possible for us to do this work. Support independent, agenda-free Jewish journalism and our board will match your gift in honor of our birthday!
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
