ווידעאָ: ווי מע האָט געשאַפֿן די ייִדישע שולן אין מעקסיקעWATCH: How Mexico’s Yiddishist Schools Were Created
ניט בלויז אין אויסטראַליע האָט די „צישאָ‟־באַוועגונג אינספּירירט נײַע ייִדיש־שפּראַכיקע שולן מחוץ אייראָפּע.
Image by Yiddish Book Center
די געשיכטע פֿון „צישאָ‟ — די צענטראַלע ייִדישע שול־אָרגאַניזאַציע אין פּוילן פֿאַר דער צווייטער וועלט־מלחמה — און איר השפּעה אויף דער מעלבורנער „שלום־עליכם־שול‟, איז לעצטנס געווען די טעמע פֿון אַ רעפֿעראַט אין ניו־יאָרק. „צישאָ‟ האָט ניט בלויז אינספּירירט שולן אין אויסטראַליע, נאָר אויך אין אַרגענטינע און מעקסיקע.
כאָטש ייִדיש איז הײַנט ניט קיין גרויסער טייל פֿונעם לערנפּלאַן בײַם מעקסיקאַנער Colegio Israelita, וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין 1924, קענען הײַנט טויזנטער מעקסיקאַנער ייִדן גוט לייענען און שרײַבן ייִדיש אַ דאַנק דער דערציִונג, וואָס זיי האָבן דאָרטן באַקומען. (איינער פֿון זיי, אַרטוראָ קערבל־שיין, שרײַבט הײַנט פֿאַרן פֿאָרווערטס).
חיה טאָרנבערג, אַ געוועזענע דירעקטאָרשע פֿון דער שול, האָט גערעדט וועגן דער שולס געשיכטע בעת אַן אינטערוויו מיט קריסטאַ וויטני פֿאַרן „פּראָיעקט פֿון געשיכטע בעל־פּה‟ פֿונעם ייִדישן ביכער־צענטער. אַחוץ דער אינטערעסאַנטער טעמע וועלן די לייענער וואָס זענען ניט באַקאַנט מיטן מעקסיקאַנער ייִדיש אפֿשר געפֿינען פֿאַר אינטערעסאַנט ד׳׳ר טאָרנבערגס אַקצענט, וואָס איז, אַזוי ווי בײַ ס׳רובֿ געבוירענע ייִדיש־רעדנדיקע אין מעקסיקע, אַ ליטווישער, אונטער דערר השפּעה פֿונעם מעקסיקאַנער שפּאַניש. דעם גאַנצן אינטערוויו קען מען זען דאָ.
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
