ווידעאָ: אַרקאַדי גענדלער זינגט אַ קלאָגליד וועגן אָרעמקייטWATCH: Arkady Gendler performs a poor man’s lament
זעליק בערדיטשעווערס „דוינע“ ווערט באַגלייט פֿון צוויי פֿידלער— מיישקע אַלפּערט און וולאַדימיר גויכמאַן — וואָס האַרמאָניזירן אויפֿן אַלטן שטייגער.
Graphic by Angelie Zaslavsky
בעסעראַביע האָט אַ ספּעציעל רײַכע מוזיקאַלישע קולטור. צווישן די באַרימטסטע פֿאָלקספּאָעטן פֿון יענעם טייל ייִדישלאַנד איז געווען זעליק בערדיטשעווער (1903־1937), אַ פּאָפּולערער קאָמפּאָזיטאָר און זינגער וואָס האָט געהאַט אַ קורץ טראַגיש לעבן. בערדיטשעווער האָט געשאַפֿן אַ ריי פֿאָלקסטימלעכע לידער, אַרײַנגערעכנט זײַן טרויעריק ליד „דוינע‟, וואָס שפּיגלט אָפּ די שוועריקייטן און אומעט וואָס אַ סך ייִדן האָבן דורכגעמאַכט אין בעסעראַביע בעת די 1930ער יאָרן, ווען די עקאָנאָמישע צרות האָבן גורם געווען אַ טיפֿן הונגער און נויט.
צווישן די לעצטע אַקטיווע זינגער וואָס זענען אויפֿגעוואַקסן אין בעסעראַביע אין יענע יאָרן איז געווען דער אומפֿאַרגעסלעכער אַרקאַדי גענדלער, וואָס איז געוואָרן אַ שטערן אין דער קלעזמער־וועלט ערשט אין די 1990ער און 2000ער יאָרן.
אין 2005 איז גענדלער אויפֿגעטראָטן מיט אַ קאָנצערט אין פּעטערסבורג בײַם אָרטיקן „קלעזפֿעסט“, צוזאַמען מיט די פֿידלער מיישקע אַלפּערט און וולאַדימיר גויכמאַן ז׳׳ל. להיפּוך צום מער באַקאַנטן הײַנטיקן קלעזמער־סטיל, אין וועלכן אַ פֿידלער שפּילט די הויפּטראָלע אינעם אַנסאַמבל, שפּילן אַלפּערט און גויכמאַן אויפֿן אַלטן שטייגער, אין וועלכן די פֿידלער באַגלייטן אַ זינגער און האַרמאָניזירן מיט אים. גויכמאַן איז לעצטנס אַוועק אין דער אייביקייט און איך האָב זיך דערוווּסט וועגן אָט דער רעקאָרדירונג צוליב דעם, וואָס מע האָט פֿאַרשפּרייט דעם ווידעאָ אין זײַן אָנדענק
גענדלערס נוסח פֿון בערדיטשעווערס „דוינע“ ווערט הײַנט אויך געזונגען דורך אַנדערע זינגער ווי מע קען הערן דאָ אין בענדזשי פֿאָקס־ראָזענס אויסערגעוויינטלעכן נוסח.
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
