אַריה ערליך, דער שעף־רעדאַקטאָר פֿון „משפּחה“, וואָס האָט פּראָדוצירט די פּראָגראַם Courtesy of Mishpacha Magazine

אין אַ טשיקאַווען אינטערוויו פּראָדוצירט פֿונעם אַמעריקאַנער זשורנאַל „משפּחה“, פֿירן צוויי חרדישע מעדיאַ־פֿיגורן אין ישׂראל אַ שמועס אויף ייִדיש וועגן דער ייִדישער שפּראַך.

כאָטש הונדערטער טויזנטער חסידים איבער דער וועלט רעדן הײַנט ייִדיש ווי אַ טאָג־טעגלעך לשון איז דאָס רעדן עפֿנטלעך וועגן דער שפּראַך גופֿא נישט קיין געוויינטלעכע דערשײַנונג.

אינעם ווידעאָ, „וואָס הערצאַך?“, שמועסט אַריה ערליך, דער שעף־רעדאַקטאָר פֿון „משפּחה“, מיט וועלוול קירשנבוים, אַ חסידישן מעדיאַ־שטערן אין ישׂראל וואָס האָט שוין אַרויסגעלאָזט אַ צאָל ווידעאָס אויף ייִדיש וועגן דעם חסידישן לעבן אין ישׂראל. אין איינעם, למשל, באַזוכט ער עטלעכע שילן אין ירושלים, אַרײַנגערעכנט דעם פּרעכטיקן, גרויסן בעלזער בית־מדרש, ווי אויך אַ פּאָר קליינטשיקע, באַשיידענע שטיבלעך וואָס געפֿינען זיך אין די אָרעמע געסלעך פֿון דער שטאָט.

במשך פֿונעם שמועס פֿאַרגלײַכן ערליך און קירשנבוים דעם מצבֿ פֿון ייִדיש בײַ די אַמעריקאַנער חסידים מיט דער סיטואַציע אין ישׂראל. „איך לערן זיך פֿון מאָל צו מאָל אין אַמעריקע,“ זאָגט קירשנבוים. „ווען אַ קינד שטעלט פֿאָר אַ מעשׂה פֿאַרן טאַטן וועגן וואָס איז הײַנט פֿאָרגעקומען אין חדר, לייגט ער עס אַראָפּ, ס׳איז געדיכט!… ס׳איז מעכטיק!… און זיי זאָגן דאָס מיט אַ ניגון… און איך רעד ווי די ירושלימער רעדן, טרוקן… מע ווייסט נישט ווען ביסטו פֿריילעך, ווען ביסטו נערוועז.“

„און זיי לייענען אויף ייִדיש! זיי שרײַבן אויף ייִדיש!“ גיט ערליך צו מיט באַוווּנדערונג. אין ישׂראל לייענען ס’רובֿ חרדים אַ פּנים בלויז עבֿרית און לשון־קודש — „אַחוץ די חסידישע מיידלעך, וואָס לערנען ייִדיש אין די ‘שולעס’!“ גיט ערליך צו.

כאָטש פֿון צײַט צו צײַט זאָגן זיי אַרויס עפּעס נישט־פּינקטלעכס — למשל, אַז סע זענען נישטאָ קיין נײַע ייִדישע ווערטער — איז פֿאָרט אינטערעסאַנט צו הערן ווי זיי זעען דעם הײַנטיקן מצבֿ פֿון ייִדיש אין די חרדישע קרײַזן.

This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.

We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news this Passover. All donations are being matched by the Forward Board - up to $100,000.

This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.

With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give this Passover is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.

The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.

Don't just read the Forward - invest in it. Make a matched gift today.

Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.

$120 $180 $360 OTHER AMOUNT