Skip To Content
JEWISH. INDEPENDENT. NONPROFIT.
Yiddish

אַ שטיקל אַרײַנפֿיר צו תּשעה־באָבֿTisha B’Av 101 

אַן איבערבליק פֿון די טראַדיציעס און לעגענדעס אין שײַכות מיט דעם וויכטיקן תּענות בײַ ייִדן

די גמרא לאָזט אונדז וויסן: ווער עס טרויערט אויפֿן חורבן ירושלים וועט זוכה זײַן צו דער שׂמחה פֿון ירושלים. איז דעריבער נישט קיין צופֿאַל וואָס בײַ פֿרומע ייִדן איז ער אַ טאָג פֿון טרויער און שמחה צוזאַמען. די יאָרצײַט פֿון אַ רבין ווערט אַפֿילו באַצײכנט „הילולה‟ ווי פֿרייד און שׂמחה, ווײַל כּל־זמן די פֿאַרשטאָרבענע זײַנען נישט פֿאַרגעסן געוואָרן, לעבן זיי ווײַטער.

טרויער איז דער קאַמף קעגן פֿאַרגעסן ווערן, דער קאַמף קעגן דעם אומברחמנותדיקן גורל. דאָס איז דער זין פֿון ייִדישע טרויערטעג, באַזונדערס פֿון די דרײַ וואָכן וועלכע הייבן זיך אָן מיט דעם תּענית פֿון שבֿעה עשׂר בתּמוז און פֿאַרענדיקן זיך מיטן טאָג פֿון תּשעה באָבֿ.

מיר האָבן טיף געגלייבט אינעם ייִדישן מאָרגן, זײַנען די טעג פֿון שׂמחה און די טעג פֿון טרויער אַ כּלי־זיין אין קאַמף פֿאַרן קיום און גאולה.

ווען דער צווייטער בית־־המקדש איז חרובֿ געוואָרן, דערציילט די גמרא, האָבן אַ סך ייִדן זיך אָפּגעזאָגט פֿון עסן פֿלייש און טרינקען ווײַן.

אין די דרײַ וואָכן פֿון שבֿעה עשׂר בתּמוז ביז תּשעה באָבֿ איז מען זיך נוהג נישט צו פּראַווען קיין חתונות. זינט מיר האָבן אָנגעוווירן דעם בית־המקדש אויף דער ערד האָבן מיר אויפֿגעבויט דעם בית־המקדש של מעלה, אין הימל. דער חורבן פֿון ירושלים אויף דער ערד האָט אונדז געצוווּנגען אויפֿצובויען צוויי ירושלימס, איינער אויף דער ערד און דער צווייטער אין הימל, און פֿאַרבליבן איז אונדז דער גײַסטיקער ירושלים.

אַן אַלטע אַגדה דערציילט, אַז ווען משה רבינו האָט געהאַלטן בײַם געזעגענען זיך מיט דער וועלט, האָט אים גאָט ברוך הוא אַרויפֿגעפֿירט אין הימל און אים געוויזן אַלץ וואָס ס׳וועט פּאַסירן מיט די קומענדיקע דורות. האָט משה רבינו געווענדט זײַן בליק צום כּסא הכּבֿוד און געזען ווי גאָט, ברוך הוא, בויט דעם בית־המקדש מיט אײדלשטיינער און צווישן איין שטיין און אַ צווייטן שײַנט אַרויס דער גלאַנץ פֿון דער שכינה און משיח בן דוד שטייט אין מיטן.

פֿאַראַן אַן אַלטע ייִדישע לעגענדע וואָס דערציילט אַז אין דעם טאָג וואָס דער בית־המקדש איז חרובֿ געוואָרן איז משיח געבוירן געוואָרן. מען טאָר דעם טאָג אַפֿילו נישט לערנען קיין תּורה אַחוץ דעם ספֿר איוב, איכה און יענע טיילן פֿון ירמיהו וווּ עס רעדט זיך וועגן גלות און חורבן.

אַ קאַפּיטל תּהילים טראָגט דעם נאָמען „על נהרות בבֿל‟, דאָס טרויעריקסטע ליד פֿונעם ערשטן חורבן בית־המקדש. געווען איז עס איבער צוויי און אַ האַלב טויזנט יאָר צוריק. נאָך אַ לאַנגער באַלאַגערונג איז ירושלים געפֿאַלן, דאָס לאַנד איז חרובֿ געוואָרן און אַ טייל פֿון דער באַפֿעלקערונג איז פֿאַרשלעפּט געוואָרן אין געפֿאַנגענשאַפֿט קיין בבֿל, אינעם הײַנטיקן באַגדאַד, איראַק. דער מאַרש פֿון ירושלים קיין בבֿל איז געווען אַ געפֿערלעכער. אויסגעמאַטערטע, אַנטוישטע און דערשלאָגענע זײַנען די רעשטלעך פֿון די פֿאַרטריבענע ייִדן אָנגעקומען און דאָ, בײַ די טײַכן פֿון בבֿל, האָבן זיי זיך געגעבן אַ הייליקע שבֿועה אייביק צו געדענקען ירושלים.

A message from Forverts editor Rukhl Schaechter

I hope you appreciated this article. Before you move on, I wanted to ask you to support the Forverts' 127-year legacy — and its bright future.

In the past, the goal of the Forverts was to Americanize its readers, to encourage them to learn English well and to acculturate to American society. Today, our goal is the reverse: to acquaint readers — especially those with Eastern European roots — with their Jewish cultural heritage, through the Yiddish language, literature, recipes and songs.

Our daily Yiddish content brings you new and creative ways to engage with this vibrant, living language, including Yiddish Wordle, Word of the Day videos, Yiddish cooking demos, new music, poetry and so much more.

—  Rukhl Schaechter, Yiddish Editor

Support the Yiddish Forverts with a generous gift to the Forverts today!

Dive In

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free, unless it originated with JTA, Haaretz or another publication (as indicated on the article) and as long as you follow our guidelines. You must credit the Forward, retain our pixel and preserve our canonical link in Google search.  See our full guidelines for more information, and this guide for detail about canonical URLs.

    To republish, copy the HTML by clicking on the yellow button to the right; it includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline and credit to the Forward. It does not include images; to avoid copyright violations, you must add them manually, following our guidelines. Please email us at [email protected], subject line “republish,” with any questions or to let us know what stories you’re picking up.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.