ייִדישע ראַדיאָ־פּראָגראַם מערקט אָפּ 75 יאָר זינט דער באַפֿרײַונג פֿון אוישוויץYiddish radio show commemorates 75th anniversary of Auschwitz’s liberation
דרײַ ייִדן וואָס האָבן איבערגעלעבט דעם טרויעריק־באַרימטן לאַגער גיבן איבער זייערע זכרונות.

Image by Getty Images
די וואָך איז געוואָרן 75 יאָר זינט די סאָוועטן האָבן באַפֿרײַט אוישוויץ. כּדי צו באַערן די קרבנות פֿונעם חורבן און די וואָס האָבן איבערגעלעבט דעם נאַצישן גיהנום, האָבן אַ צאָל פּרעזידענטן, פּרעמיערן און דיפּלאָמאַטן פֿון צענדליקער לענדער זיך פֿאַרזאַמלט אויף אַ צערעמאָניע בײַם „יד־ושם‟ אין ירושלים. דערצו וועלן 200 ייִדן וואָס האָבן איבערגעלעבט אוישוויץ און אַנדערע לאַגערן דעם 27סטן יאַנואַר זיך באַטייליקן אין אַ צערעמאָניע אינעם אוישוויצער מוזיי, פֿאַרן טרויעריק־באַרימטן טויער מיטן אויפֿשריפֿט „אַרבעט מאַכט פֿרײַ‟.
איינער פֿון די ייִדן וואָס פֿאָרט אויף דער צערעמאָניע, דוד לענגאַ, האָט די וואָך גערעדט אויף דער באָסטאָנער ייִדישער ראַדיאָ־פּראָגראַם „דאָס ייִדישע קול‟ וועגן זײַן לעבן און פֿאַר וואָס ער האָט באַשלאָסן צו פֿאָרן קיין אוישוויץ בכלל. אַ צווייטע לעבן־געבליבענע פֿון אוישוויץ מאַרטעלע פֿרידמאַן, האָט אויף דעם ספּעציעלן קאַפּיטל פֿון „דעם ייִדישן קול‟ געזונגען אַ ריי לידער וואָס זי האָט זיך געלערנט ווי אַ קינד אין גרױס־קיניאַט. צוזאַמען מיט די צוויי אינטערוויוען האָט מען אויך טראַנסמיטירט אַן אינטערוויו מיט ישׂראל אַרבײַטער, וואָס האָט אין 2005 גערעדט אויף דער ראַדיאָ־פּראָגראַם וועגן זײַנע איבערלעבונגען אינעם טרויעריק־באַרימטן לאַגער און זײַנע זכרונות פֿון דער באַפֿרײַונג.
כּדי זיך צוצוהערן צו דער פּראָגראַם, קוועטשט דאָ.
פּונקט אַזוי ווי מיט אַמערקיאַנער וועטעראַנען אויף די צעראָמאָניעס פֿאַראַיאָרן אָפּצומערקן 75 יאָר זינט דער אַמעריקאַנער אַרמײ האָט געלאַנדעט אין פֿראַנקרײַך, האַלט מען, אַז דאָס איז מסתּמא דער לעצטער קײַלעכדיקער יובֿל, ווען די מענטשן וואָס זענען אַליין געווען אַן עדות פֿונעם חורבן קענען נאָך זײַן דערבײַ.
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news. All donations are still being matched by the Forward Board - up to $100,000 until April 24.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.

