Skip To Content
JEWISH. INDEPENDENT. NONPROFIT.

Support the Forward

Funded by readers like you DonateSubscribe
Yiddish

בײַ די סלאָנימער חסידים — מעלאַנכאָלישע ניגונים, ווייניק קבלהThe Slonim Hasidim – More Melancholy Melodies, Less Kabbalah

כאָטש ווײַסרוסישע ייִדן זענען ליטוואַקעס, בלײַבט ווײַסרוסלאַנד דאָס היימלאַנד פֿון אוניקאַלע חסידישע טראַדיציעס.

די הײַנטיקע פּרשה הייבט זיך אָן מיטן אייבערשטנס רוף צו אַבֿרהם אָבֿינו: לך לך, פֿאַרלאָז דײַן לאַנד און דײַן היים, און גיי אין אַן אַנדער לאַנד, וואָס איך וועל דיר ווײַזן. אַבֿרם — שפּעטער אין דער פּרשה האָט דער באַשעפֿער צוגעגעבן דעם אות „הא‟ צו זײַן נאָמען — האָט זיך געלאָזט אין וועג פֿון מעסאָפּאָטאַמיע קיין ארץ־ישׂראל.

בוכשטעבלעך, קאָן מען אָפּטײַטשן די ווערטער „לך לך‟ ווי „גיי צו זיך‟. די חסידישע צדיקים דערקלערן, אַז אין זײַן לעבן מוז יעדער מענטש זוכן זײַן רוחניותדיקע היים, זײַן אייגן הייליק לאַנד — לאַוו־דווקא ארץ־ישׂראל אינעם גשמיותדיקן זין. אין אונדזער פּרשה לייענען מיר, ווי די השגחה־פּרטית האָט געבראַכט אַבֿרמען אויף אַ ווײַל קיין מצרים; דאָס איז אויך געווען אַ טייל פֿון זײַן וועג צו זיך אַליין, צו זײַן שורש־נשמה. צוליב דער באַזונדערער קדושה איז אָבער ארץ־ישׂראל בכלל און ירושלים בפֿרט געווען במשך פֿון דורות אַ צענטראַל אָרט פֿון גײַסטיקע זוכענישן.

דער הײַנטיקער שבת, י״א חשוון, איז דער יאָרצײַט פֿון אַן אַנדער אַבֿרהמען, וועלכער האָט אויך פֿאַרלאָזט זײַן היימלאַנד און זיך געלאָזט אויף גאָטס באַראָט — נישט פֿון מעסאָפּאָטאַמיע, נאָר פֿון רײַסן, ווײַסרוסלאַנד. די רייד גייט דאָ וועגן רבי אַבֿרהם ווײַנבערג (1804-1883), דער גרינדער פֿונעם סלאָנימער חסידות.

הגם די ווײַסרוסישע ייִדן זענען ליטוואַקעס, האָבן געוויסע רײַסישע שטעטלעך געשפּילט אַ גרויסע ראָלע אין דער אַנטוויקלונג פֿונעם פֿריִיִקן חסידות. רבי אַבֿרהם קאַליסקער, אַ תּלמיד פֿונעם מעזשריטשער מגיד, האָט נישט מסכּים געווען מיט דער אָפֿענער קבלה־פּראָפּאַגאַנגע פֿון זײַן מיטצײַטלער, רבי שניאור־זלמן פֿון ליאַדי, דער שאַפֿער פֿונעם חב״ד־חסידות. דער קאַליסקער איז אַוועקגעפֿאָרן קיין ארץ־ישׂראל אין 1777, וווּ ער האָט שפּעטער געשאַפֿן אַ רײַסיש־שטאַמיקע חסידישע קהילה אין טבֿריה. אין דער היים האָט ער איבערגעלאָזט געראָטענע תּלמידים, וועלכע האָבן געגרינדעט אייגענע חסידישע דינאַסטיעס. רבי אַבֿרהם ווײַנבערג איז געווען זייערער אַ נאָכפֿאָלגער, אַ חסיד פֿון רבי נח לעכוויטשער און אַ תּלמיד פֿון רבי משה קאָברינער.

אין פֿאַרגלײַך מיט חב״ד, האָט דער ערשטער סלאָנימער רבי אויסגעאַרבעט אַן אַנדער דרך, ווייניקער דורכגעזאַפּט מיט קבלה און נעענטער צו דער טראַדיציאָנעלער ליטוויש־מתנגדישער ייִדישקייט. פֿון דעסט וועגן, פֿילט זיך אין זײַן ספֿר „חסד לאַבֿרהם‟ אַ שטאַרקער חסידישער גײַסט.

אַנשטאָט אויסצונוצן די שווערע טעכנישע קבלה־טערמינאָלאָגיע, וויקלט דער מחבר אײַן טיפֿע ענינים אין פּשוטע ווערטער, אָפֿט באַגלייט מיט באַלערנדיקע פּסיכאָלאָגישע באַמערקונגען און מוסר־דרשות. דער זעלבער גײַסט שפּירט זיך אויך אין זײַן ספֿר „יסוד העבֿודה‟. אַחוץ ספֿרי־חסידות, האָט רבי אַבֿרהם ווײַנבערג אָנגעשריבן זייער אַ פּרטימדיקן פּירוש אויף מכילתּא — גאָר אַ וויכטיקער אוראַלטער הלכה־מדרש פֿונעם 2טן יאָרהונדערט, וואָס ווערט שוין ציטירט אין גמרא.

באַזונדערס אינטערעסאַנט איז די סלאָנימער מוזיקאַלישע טראַדיציע. כּמעט אַלע ניגונים, זמירות און פּיוטים זינגט מען בײַ זיי זייער פּאַלעמעך, מיט אַ מעלאַנכאָלישן מינאָר־טאָן. אַזוי ווי אין די ליובאַוויטשער ניגונים, שפּירט זיך בײַ די סלאָנימער אַ בולטע השפּעה פֿון דער ווײַסרוסישער פֿאָלקסמוזיק.

פֿאַרן הײַנטיקן אונגעריש־גאַליציאַנער חסידישן עולם, צוגעוווינט צו די פֿריילעכע מאַרשן, כּמו־מערבֿדיקע וואַלס־מעלאָדיעס און מאָדערנע לעבעדיקע „היימישע‟ לידער, קלינגען אַזעלכע ניגונים אומגעוויינטלעך. נישט איינמאָל האָב איך געהערט די סאַטמאַרער און אַנדערע חסידים טענהן, אַז דאָס סלאֶָנימער זינגען איז געפֿערלעך מרה־שחורהדיק. אין דער אמתן, שטימט אַזאַ סטיל מיטן מוסרדיקן דרך פֿון רבי אַבֿרהם ווײַנבערג. לויט זײַן שיטה, מוז אַ חסיד תּמיד אָפּגעבן דין־וחשבון פֿאַרן רבונו־של־עולם, זיך גריבלען אין זײַנע מידות און תּמיד שטרעבן זיי צו פֿאַרריכטן.

ביז לעצטנס האָט מען געקאָנט הערן די סלאָנימער ניגונים בלויז בײַם טיש פֿונעם רבין אַליין אין ירושלים אָדער בני־ברק. אין ארץ־ישׂראל זענען הײַנט פֿאַראַן צוויי פֿאַרשיידענע גרופּעס, דער „שוואַרצער‟ און דער „ווײַסער‟ סלאָנים. יעדע גרופּע האָט אַן אייגענעם מנהיג און קאָן באַטראַכט ווערן צוליב גרויסע חילוקים אין פֿאַרשיידענע אַספּעקטן ווי באַזונדערע מינים חסידות. ביידע זינגען אָבער אינעם זעלבן סטיל.

פֿאָרט, האָבן זיך במשך פֿון די לעצטע 20-30 יאָר באַוויזן אומאָפֿיציעלע קאַסעטן און קאָמפּאַקטלעך מיט סלאָנימער ניגונים — נישט אַלעמאָל רעקאָרדירטע און דערפֿאַר מיט אַן אויטענטישן טעם. די חסידים אַליין גלייבן אָבער ווײַטער, אַז זייער אוניקאַלע הייליקע זינגערײַ־ירושה טאָר מען נישט פֿאַרשפּרייטן.

Dive In

    Engage

    • Events

      Haart to Haart

      Virtual

      Dec 7, 2022

      7 pm ET · 

      A conversation with Julia Haart and her son Shlomo, stars of Netflix's 'My Unorthodox Life,' about the new season and much more.

    Republish This Story

    Please read before republishing

    We’re happy to make this story available to republish for free, unless it originated with JTA, Haaretz or another publication (as indicated on the article) and as long as you follow our guidelines. You must credit the Forward, retain our pixel and preserve our canonical link in Google search.  See our full guidelines for more information, and this guide for detail about canonical URLs.

    To republish, copy the HTML by clicking on the yellow button to the right; it includes our tracking pixel, all paragraph styles and hyperlinks, the author byline and credit to the Forward. It does not include images; to avoid copyright violations, you must add them manually, following our guidelines. Please email us at [email protected], subject line “republish,” with any questions or to let us know what stories you’re picking up.

    We don't support Internet Explorer

    Please use Chrome, Safari, Firefox, or Edge to view this site.