ווידעאָ: יעקבֿ גלאַטשטיינס לעבעדיק ליד, „זינג לאַדינאָ‟ — מיט מוזיקVideo: Jacob Glatstein’s joyful “Sing Ladino” set to music
דאָס ליד איז לויבגעזאַנג צו שפּראַכן וואָס שרעקן זיך נישט זיך צוצופּאַסן צו נײַע צײַטן און באַדינגונגען, תּמיד גרייט צו שאַפֿן נײַע ווערטער.
Graphic by Angelie Zaslavsky
די וואָך איז אַרויס אַ מוזיק־ווידעאָ פֿון יעקבֿ גלאַטשטיינס שאַפֿעריש, מאָדערניסטיש ליד, „זינג לאַדינאָ‟ — אַ לויבגעזאַנג לכּבֿוד די שפּראַכן וואָס שרעקן זיך נישט זיך צוצופּאַסן צו נײַע צײַטן און באַדינגונגען, תּמיד גרייט צו שאַפֿן נײַע ווערטער.
די נײַע מוזיק אינעם ווידעאָ האָט געשאַפֿן אַמנון בהם, און עס זינגען עס דאָ די „אורן סלע זינגער‟, אסתּי ניסים און מירי רעגנדאָרפֿער. דעם ווידעאָ האָט כאָטש ער ניצט דאָס וואָרט „לאַדינאָ‟ דינט עס דאָ ווי אַ סימבאָל פֿון אַלע לעבעדיקע גערעדטע לשונות וואָס שטייען נישט אויף אַן אָרט, נאָר פּאַסן זיך כּסדר צו צו נײַע צײַטן און באַדינגונגען, שאַפֿנדיק נעאָלאָגיזמען כּדי איבערצוגעבן דעם פּינקטלעכן באַטײַט פֿון אַ באַגריף. אַ משל פֿון גלאַטשטיינס שפּילעוודיקייט מיט ווערטער איז ווען ער באַשרײַבט לשונות ווי „אַלקאָלירטע רעדערײַ / אַלצעצונגטע שפּראַכערײַ…‟
דאָס ליד, „זינג לאַדינאָ‟ איז פּובליקירט געוואָרן אין 1937, אין גלאַטשטיינס זאַמלונג לידער, „ייִדישטײַטשן‟.
גלאַטשטיינס ליד רעפּרעזענטירט „דער סאַמע שפּיץ פֿון זײַן עקספּערימענטאַלער, מאָדערניסטישער תּקופֿה,‟ האָט דער ליטעראַטור־פֿאָרשער, ד״ר מאַרק קאַפּלאַן דערקלערט. ער האַלט אָבער אַז די שפּילעוודיקייט איז אויך אַ שפּילעוודיקע פּאַראָדיע פֿון די קלאַנגען און ריטמען פֿון שפּראַך. „אין דעם ווײַזט ער אַן ענלעכקייט מיט אַן אַנדערן מאָדערניסט, טשאַרלי טשאַפּלין, וואָס האָט מיט אַ יאָר פֿריִער, אינעם פֿילם ׳מאָדערנע צײַטן׳ באַניצט קלאַנגען ווי אַ פּאַראָדיע פֿון פֿאַרשיידענע שפּראַכן, קלינגענדיק ווי גאַנץ מגדל בבֿל מיט איין קול‟.
ד״ר אַסיאַ ווײַסמאַן, די דירעקטאָרין פֿון דער זומער־פּראָגראַם בײַם ייִדישן ביכער־צענטער, האָט איבערגעזעצט דאָס ליד אויף ענגליש לטובֿת ד״ר רות ווײַסעס קלאַס וועגן ייִדישער פּאָעזיע, כּדי די סטודענטן זאָלן קענען כאַפּן כאָטש אַ ביסל פֿון גלאַטשטיינס שפּילעוודיקייט מיט שפּראַך און ווערטער־שאַפֿונג. „גלאַטשטיין ווינקט אָן אויף דער עוואָלוציע פֿון שפּראַך און ווײַזט ווי די אַנטוויקלונג פֿון נײַע ווערטער קומט פֿאָר אין שמעלצשפּראַכן אַזוי ווי ייִדיש און לאַדינאָ,‟ האָט ווײַסמאַן געזאָגט. „דאָס ליד קען דינען ווי אַ רײַכער מאַטעריאַל אין אַ קורס פֿון ליטעראַטור, פֿון לינגוויסטיק אָדער אַפֿילו אַ קלאַס וועגן דער געשיכטע פֿון ייִדיש־רעדנדיקע ייִדן.‟
This is a moment of great uncertainty. Here’s what you can do about it.
We hope you appreciated this article. Before you go, we’d like to ask you to please support the Forward’s independent Jewish news. All donations are still being matched by the Forward Board - up to $100,000 until April 24.
This is a moment of great uncertainty for the news media, for the Jewish people, and for our sacred democracy. It is a time of confusion and declining trust in public institutions. An era in which we need humans to report facts, conduct investigations that hold power to account, tell stories that matter and share honest discourse on all that divides us.
With no paywall or subscriptions, the Forward is entirely supported by readers like you. Every dollar you give is invested in the future of the Forward — and telling the American Jewish story fully and fairly.
The Forward doesn’t rely on funding from institutions like governments or your local Jewish federation. There are thousands of readers like you who give us $18 or $36 or $100 each month or year.
Support our mission to tell the Jewish story fully and fairly.
